هنر تجلي وديعت روح خداوند در نهاد انسان است. بر اين مبنا هر اثر هنري جلوه اي قدسي و متعالي دارد. هنر ديني هماره جلوگر و يا رو به سوي امري قدسي است و مي كوشد آدمي را به دريچه و شعاع نوراني بي كرانههاي شناخته نشده پيوند دهد.
دين پژوهان هنرشناس، باور و حضور يك امر قدسي يا معنوي را شاخص ديني بودن يك پديده يا اثر هنري مي دانند و مقصود آنان از امر قدسي، متعالي يا معنوي، حقيقتي پاكيزه و منزه از عيب و نقص و محيط بر همه موجودات است.
همه دين پژوهان هنري اتفاق نظر دارند كه شيوه تجلي امر قدسي در جهاني هستي و از آن جمله در اثر هنري يكسان و ثابت نيست، بلكه جلوه هاي گوناگون و گاه به نظر متناقض دارد.
هنر ديني توسط يك پديده آورنده ديندار برخوردار از تجربه ايماني پديد آمده كه در خواستگاه آفرينش آن، باورهاي آفرينشگر الهام بخش خلق اثر بوده است.
به گواه تاريخ، بخش اعظم ميراث هنري آدميان، عينيت ايده هاي ديني است و آدميان گوهر آفرينشگريشان را به پاي دين عرضه كرده اند.
در عرصه هنرهاي تجسمي، سرزمين ايران به عنوان يكي از چند كانون هنر و تمدن اسلامي گونه اي از هنر را به شيوه معنوي و عرفاني به جهان عرضه كرده است. صورت بندي موزه ي هنرهاي ديني امام علي (ع) در مركز ايران اسلامي در همين راستا و بمنظور توجه به گوهر آفرينشگري (روح خداوند) در نهاد آدمي، شكل گرفته است. براي مبنا نظرگاه اين موزه به هنرهائي است كه در نگاه نخست ژرف انديشانه مفهوم امر قدسي را به ذهن متبادر كند و سوي ديگر آن، توجه به هنر معاصر هنرمندان موحد جهان است.
موزه هنرهاي ديني امام علي (ع) در سال 79، سالي كه دو عيد غدير در آن واقع بود و به عنوان سال امام علي (ع) نام گذاري شده بود تأسيس شد.
اساسنامه اين موزه همزمان با روز جهاني موزه 25 ارديبهشت سال 1385 به تصويب رياست سازمان فرهنگي هنري شهرداري رسيد.
اهداف و برنامه هاي اين موزه عبارتند از:
1- شناسايي، گردآوري، ساماندهي نگهداري و معرفي آثار هنرهاي تجسمي با گرايش ديني و آثار هنرمندان موحد
2- انجام پژوهش هاي مربوط به هنرهاي ديني و آئيني
3- فراهم سازي محيطي مناسب بر انجام پژوهشهاي هنر ديني
4- معرفي آثار هنري از طريق برگزاري نمايشگاههاي مختلف
5- گردآوري و طبقه بندي اطلاعات مربوط به آثار هنرهاي ديني در ايران و جهان
6- تماس و ارتباط با ديگر مراكز هم سان به منظور فراهم سازي فعاليت در راستاي اهداف موزه
امکانات موزه
سطح نمايشي موزه 2500 مترمربع را در بر مي گيرد و شامل سه بخش فوقاني، مياني و همكف مي شود.
بخش فوقاني:
مجموعه آثار مفاخر هنر معاصر كه به صورت دوره اي به معرض نمايش گذاشته مي شود آثار استادان اميرخاني، مرحوم دكتر جواد حميدي، كرمعلي شيرازي، حسين خسروجردي و حميد عجمي را شامل ميشود.
بخش مياني:
مجموعه آثار هنرهاي ديني، نقاشي (سنتي، قهوه خانه اي و مدرن)، گرافيك، نگارگري، نقاشيخط، خوشنويسي و هنر چاپ را در بر ميگيرد.
آثار ارزنده اساتيد پيشكسوت نقاشي قهوه خانه اي چون حسين قوللر آقاسي، محمد مدبر، عباس بلوكي فر، اسماعيل جلاير و حسن اسماعيل زاده در اين بخش به معرض نمايش گذاشته شده است.
طبقه همكف:
نمايشگاه ادواري و مناسبتي، كتابخانه تخصصي، پژوهشكده و سالن اجتماعات و واحد اداري موزه.
نمايشگاه ادواري:
برگزاري نمايشگاههاي متعدد با هدف تجليل و نكوداشت از پيشكسوتان هنرهاي تجسمي
كتابخانه تخصصي:
كتابخانه در فضايي زيبا به وسعت 100 مترمربع مي باشد.
اهداف كتابخانه عبارتند از: شناخت و تأمين نيازها و انتشار اطلاعات مورد نياز پژوهشگران و محققان، انتخاب گردآوري و سازمان دهي گونه هاي مختلف از منابع چاپي و غير چاپي با موضوعات هنرهاي ديني، ترويج فرهنگ و هنر ديني از طريق امانت كتب، خدمات مرجع و شبكه اطلاع رساني.
پژوهشكده:
انجام پژوهش و تحقيقات در زمينه هنرهاي ديني و برگزاري نشست هاي تخصصي در راستاي تحقق آرمانهاي ديني اهداف و وظايف پژوهشكده موزه را شامل مي شوند.
از جمله برنامه ها و مراسمي كه تاكنون در موزه هنرهاي ديني امام علي (ع) برگزار شده اند به موارد زير مي توان اشاره نمود:
- برپايي مسابقه و نمايشگاه نگاره هاي معنوي
- برگزاري مسابقه حجم سازي نام مبارك حضرت علي (ع)
- برگزاري تورهاي گردشگري از موزه ها و آثار تاريخي
- برگزاري مسابقه جهاني پوستر اديان توحيدي
- تجليل و نكوداشت از هنرمندان تجسمي معاصر كشور با برپايي نمايشگاه هايي از آثار ايشان
- برپايي نمايشگاههاي موقت هنرمندان معاصر كشور
موزه هنرهاي ديني امام علي (ع) در نظر دارد با برگزاري نمايشگاههاي مختلف، ارتباط با موسسات و ارگانهاي مرتبط، برپايي مسابقات و نشستهاي تخصصي در عرصه هنرهاي تجسمي، گونه اي از هنر را به شيوه معنوي و عرفاني به جهان عرضه كند.