هنر تجلی ودیعت روح خداوند در نهاد انسان است. بر این مبنا هر اثر هنری جلوه ای قدسی و متعالی دارد. هنر دینی هماره جلوگر و یا رو به سوی امری قدسی است و می کوشد آدمی را به دریچه و شعاع نورانی بی کرانههای شناخته نشده پیوند دهد.
دین پژوهان هنرشناس، باور و حضور یک امر قدسی یا معنوی را شاخص دینی بودن یک پدیده یا اثر هنری می دانند و مقصود آنان از امر قدسی، متعالی یا معنوی، حقیقتی پاکیزه و منزه از عیب و نقص و محیط بر همه موجودات است.
همه دین پژوهان هنری اتفاق نظر دارند که شیوه تجلی امر قدسی در جهانی هستی و از آن جمله در اثر هنری یکسان و ثابت نیست، بلکه جلوه های گوناگون و گاه به نظر متناقض دارد.
هنر دینی توسط یک پدیده آورنده دیندار برخوردار از تجربه ایمانی پدید آمده که در خواستگاه آفرینش آن، باورهای آفرینشگر الهام بخش خلق اثر بوده است.
به گواه تاریخ، بخش اعظم میراث هنری آدمیان، عینیت ایده های دینی است و آدمیان گوهر آفرینشگریشان را به پای دین عرضه کرده اند.
در عرصه هنرهای تجسمی، سرزمین ایران به عنوان یکی از چند کانون هنر و تمدن اسلامی گونه ای از هنر را به شیوه معنوی و عرفانی به جهان عرضه کرده است. صورت بندی موزه ی هنرهای دینی امام علی (ع) در مرکز ایران اسلامی در همین راستا و بمنظور توجه به گوهر آفرینشگری (روح خداوند) در نهاد آدمی، شکل گرفته است. برای مبنا نظرگاه این موزه به هنرهائی است که در نگاه نخست ژرف اندیشانه مفهوم امر قدسی را به ذهن متبادر کند و سوی دیگر آن، توجه به هنر معاصر هنرمندان موحد جهان است.
موزه هنرهای دینی امام علی (ع) در سال 79، سالی که دو عید غدیر در آن واقع بود و به عنوان سال امام علی (ع) نام گذاری شده بود تأسیس شد.
اساسنامه این موزه همزمان با روز جهانی موزه 25 اردیبهشت سال 1385 به تصویب ریاست سازمان فرهنگی هنری شهرداری رسید.
اهداف و برنامه های این موزه عبارتند از:
1- شناسایی، گردآوری، ساماندهی نگهداری و معرفی آثار هنرهای تجسمی با گرایش دینی و آثار هنرمندان موحد
2- انجام پژوهش های مربوط به هنرهای دینی و آئینی
3- فراهم سازی محیطی مناسب بر انجام پژوهشهای هنر دینی
4- معرفی آثار هنری از طریق برگزاری نمایشگاههای مختلف
5- گردآوری و طبقه بندی اطلاعات مربوط به آثار هنرهای دینی در ایران و جهان
6- تماس و ارتباط با دیگر مراکز هم سان به منظور فراهم سازی فعالیت در راستای اهداف موزه
امکانات موزه
سطح نمایشی موزه 2500 مترمربع را در بر می گیرد و شامل سه بخش فوقانی، میانی و همکف می شود.
بخش فوقانی:
مجموعه آثار مفاخر هنر معاصر که به صورت دوره ای به معرض نمایش گذاشته می شود آثار استادان امیرخانی، مرحوم دکتر جواد حمیدی، کرمعلی شیرازی، حسین خسروجردی و حمید عجمی را شامل میشود.
بخش میانی:
مجموعه آثار هنرهای دینی، نقاشی (سنتی، قهوه خانه ای و مدرن)، گرافیک، نگارگری، نقاشیخط، خوشنویسی و هنر چاپ را در بر میگیرد.
آثار ارزنده اساتید پیشکسوت نقاشی قهوه خانه ای چون حسین قوللر آقاسی، محمد مدبر، عباس بلوکی فر، اسماعیل جلایر و حسن اسماعیل زاده در این بخش به معرض نمایش گذاشته شده است.
طبقه همکف:
نمایشگاه ادواری و مناسبتی، کتابخانه تخصصی،سالن اجتماعات و واحد اداری موزه.
نمایشگاه ادواری:
برگزاری نمایشگاههای متعدد با هدف تجلیل و نکوداشت از پیشکسوتان هنرهای تجسمی
کتابخانه تخصصی:
کتابخانه در فضایی زیبا به وسعت 150 مترمربع می باشد.
اهداف کتابخانه عبارتند از: شناخت و تأمین نیازها و انتشار اطلاعات مورد نیاز پژوهشگران و محققان، انتخاب گردآوری و سازمان دهی گونه های مختلف از منابع چاپی و غیر چاپی با موضوعات هنرهای دینی، ترویج فرهنگ و هنر دینی از طریق امانت کتب، خدمات مرجع و شبکه اطلاع رسانی.
واحد پژوهشی:
انجام پژوهش و تحقیقات در زمینه هنرهای دینی و برگزاری نشست های تخصصی در راستای تحقق آرمانهای دینی اهداف و وظایف واحد پژوهشی موزه را شامل می شوند.
کارگاه مرمت :
از ابتدا تاسیس موزه در سال 79 محلی به عنوان کارگاه مرمت برای موزه در نظر گرفته شده و فعالیت رسمی خود را از سال 89 در حوزه های ذیل آغاز نموده است:
1. کمک به باز زنده سازی آثار هنری و تاریخی موزه
2. ایجاد شناسنامه حفاظتی و مرمتی برای هر یک از آثار موزه
3. کنترل و ایجاد شرایط مناسب حفاظتی از آثار موزه
4. ارائه مشاوره به کارشناسان موزه جهت نمایش مطلوب آثار با شرایط موزه ای
5. نظارت بر شرایط ورود و خروج اشیاء موزه ای از نظر ضوابط حفاظتی
6. تحقیق و بررسی در رابطه با فن شناسی و آسیب شناسی آثار موزه ای
خلاصه ای از فعالیت ها:
1. مرمت بیش از 5 اثر نقاشی قهوه خانه ای از آثار بزرگانی چون :حسین قولر آقاسی و محمد مدبر و 7 اثر نقاشی از هنرمندان معاصر ایران
2. آسیب شناسی ابتدایی بیش از 150 اثر هنری موزه
3. تهیه فن شناسی نقاشی قهوه خانه ای
4. نگارش طرح تجهیز کارگاه مرمت موزه
موزه هنرهای دینی امام علی (ع) در نظر دارد با برگزاری نمایشگاههای مختلف، ارتباط با موسسات و ارگانهای مرتبط، برپایی مسابقات و نشستهای تخصصی در عرصه هنرهای تجسمی، گونه ای از هنر را به شیوه معنوی و عرفانی به جهان عرضه کند.
روسای موزه از ابتدا :
1. سیدمهدی سید صالح مجتهد
2. سیدحامد محتشمی پور
3. بهمن بهزادپور
4. سیدمحسن هاشمی
5. مجتبــی آقــایــی
6. سیدجعفر بنی هاشمی
7. مـهــدی تـوکلیـان