درباره موسي (ع)
موسي (ع) پيامبر عبري، قانون گذار و بنيان گذار ملت يهود است .
داستان زندگي این پيامبر پيشتر در كتاب عهد عتيق و كتاب دوم عهد عتيق مطابق با وقايع زندگيش آمده است.
مطابق اين داستان او در گوشن- بخشي از مصر باستان- متولد شد. در آن زمان عبريان در مصر ساكن و تحت فشار فرعون مصر بودند. درست پيش از تولد موسي(ع) فرعون دستور قتل تمامي نوزادان مذكر عبري را صادر كرده بود.
مادر موسي (ع) براي نجات فرزند خود او را در سبد پاپيروسي قرار داد و سبد را بر رود نيل جاري كرد و مريم خواهرش سبد را دنبال مي كرد.
دختر فرعون (به باور مسلمانان همسر فرعون)، موسي (ع) را از آب گرفت و مانند فرزند خود بزرگ كرد. در ميانسالي موسي (ع) مردي مصري را كه يك از مردان عبري را به قتل رسانده بود كشت و از مصر گريخت. موسي (ع) تا 80 سالگي چوپاني كرد. در آن زمان خداي (يَهُوَ) بر موسي (ع) در بوته اي سوزان متجلي شد. و فرمان داد كه به مصر بازگردد و مردمانش را رستگار كند. او آنها را از مصر به سرزمين كنعان هدايت كرد، جايي كه در آن ساكن شدند. يَهُوَ براي ياري موسي (ع) در تحقق اين هدف معجزاتي را به اوعطا كرد.
هجرت
موسي (ع) همراه برادرش –هارون- به نزد فرعون رفت اما علي رغم معجزاتش؛ مانند تغيير آب رود نيل به خون و آوردن بلا (طاعون) بر سر مصريان، فرعون عبريان را رها نكرد. در آخر، فرعون راضي شد و موسي (ع) عبريان را به سمت كنعان راهي كرد. هنگامیکه به درياي سرخ نزديك شدند، موسي (ع) دستهايش را گشود و دريا به صورت دو ديوار بلند، برخاست و زمين خشكي ميان آن پديد آمد و عبريان از آن عبور كردند. اما زمانيكه مصريان تصميم به تعقیب آنها گرفتند ديوارها به هم رسيدند و همگي آنها غرق شدند. هنگاميكه عبريان به صحراي سينا رسيدند موسي براي خلوت و صحبت با يَهُوَ به بالاي كوه رفت. او 40 شبانه روز را با يَهُوَ سپری کرد و 2 لوح سنگي حكاكي شده با مضمون 10 فرمان دريافت كرد. پس از آن، اين 10 فرمان اساس قوانين عبريان شد. بعد از 40 سال سرگرداني در صحراي بكر به رهبري موسي (ع) و با تحمل سختي هاي زياد چون زلزله، طاعون، آتش سوزي، تشنگي و نبرد با مردم بومي، عاقبت عبريان وارد سرزمين كنعان شدند. موسي (ع) از جانب (يَهُوَ) اجازه يافت تا- كنعان- ارض موعود- را از بالاي كوه پيسگاه (امروزه در اردن مي باشد) ببيند و سپس جان به جان آفرين تسليم كرد. پيش از رحلتش رهبري مردم را به يوشع واگذار كرد. اگر چه تعيين تاريخ دقيق تولد و رحلت موسي (ع) به آساني ميسر نيست، اما بيشتر نويسندگان معاصر زمان هجرت را قرن 13 پيش از ميلاد مسيح تخمين زده اند.
آيين ها
سال يهودي بر اساس دوره و چرخش ماه سنجيده مي شود. هر سال دوازده ماه دارد و هر نوزده سال يكبار جهت ميزان و تعادل تقويم ماه ها، با تقويم خورشيدي يك ماه اضافه وجود دارد.
یهودیان در طول سال هفت عيد بزرگ دارند كه بيشتر با مراسم و تشریفات خاصي در كنيسه برگزار ميشوند.
"راش هاشانا" روز سال نو، عيد رسمي اميدواري است. در اين روز انسانيت (رفتارهاي شايسته انساني) به جهان معرفي مي شود.
"يوم كيپور"، روز استغفار و تكفير گناه است كه 10 روز بعد برگزار مي شود. روز روزه داري و توبه. اين روز غالباً به عبادت در كنيسه گذرانده مي شود.
عيد بعدي كه بسيار نزديك به آن ديگري است "سكوت" مي باشد. جشنواره معابد كه برداشت محصول در پاييز را جشن مي گيرند.
روز بعدي "سيمخات توراه" مي باشد. زمان پايان قرائت سالانة تورات كه در كنيسه همراه با مراسمي خاص چون آواز و رقص برگزار مي شود.
"هانوكاه"، جشن نور و شكر پيروزي خانواده ميهن پرست يهودي مكابيز مي باشد،" ايثار دوباره به معبد اورشليم."
"پوريم" جشنواره کاروانهای شادمانی است، كه سالروز رهايي يهوديان پارسي از قتل عام مي باشد.
"شاووت"، بزم و جشن هفته ها، جشنواره «محصول» كشاورزي است كه يادبود هديه و موهبت 10 فرمان را گرامي مي دارند.
مهمترين عيد يهوديان، سَبَت «شنبه» مي باشد. كه هفتمين روز هفته است. از آنجايي كه در اين روز هر نوع كسب و كاري ممنوع مي باشد، دريچه اي براي برقراري ارتباطي میان خداوند ويهوديان مي باشد. اين روز يادآور باور قديم يهود است، كه معتقدند خداوند بعد از 6 روز خلق جهان روز هفتم به استراحت پرداخت. بعلاوه اينكه همانطور كه مشاهده مي شود سبت يكي از فرمانهاي خداوند است، و يادآور ميثاقي است كه خداوند و يهود در كوه سينا با يكديگر بستند.
زيارتگاه - ديوار توبه
ديوار غربي كه ديوار ندبه نيز شناخته شده است، 20 متر ارتفاع و 50 متر طول دارد كه در كوه معبد لونيسم قرار دارد. معبد مقدس يهوديان در اين مكان بنا شده است. اين مكان براي مسيحيان و مسلمانان نیز از تقدس خاصی برخوردار است.
ديوار غربي در اصل برج و باروي معبد مقدس بوده است جائيكه در دهة 70 ميلادي در آتش سوخت و پس از آن يهوديان تنها توانستند اطراف مخروبه ها و باقيمانده بناي معبد عبادت كنند.
از آنجا كه يهوديان از حملات و هجوم ديگر كشورها در رنج بودند در طول قرون مختلف به ديوار غربي آمده اند و دعا و ندبه كرده اند و براي رستاخيز قوم بني اسرائيل دعا كرده اند.